ຈຸດສູງສຸດຂອງສົງຄາມເຢັນ, ໃນປີ 1954, ໂລກໄດ້ແບ່ງອອກເປັນສອງຝ່າຍທີ່ມີແນວຄິດແຕກຕ່າງກັນ, ສະຕິປັນຍາຂອງຈີນ: ໃນຫຼາຍສະຕະວັດຂອງຄວາມສີວິໄລທີ່ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການເຕີບໂຕຂອງໂລກໂດຍຜ່ານແນວຄິດ ແລະ ຂໍ້ລິເລີ່ມ, ເຫັນໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນໃນການປະກາດ 5 ຫຼັກການຂອງການຢູ່ຮ່ວມກັນໂດຍສັນຕິ.
ນີ້ແມ່ນການພັດທະນາທາງການທູດຢ່າງແທ້ຈິງ. ໂດຍນັກການທູດທີ່ສຸພາບ ແລະ ສະຫຼາດສຸ ຂຸມທີ່ສຸດໃນຍຸກຫຼັງສົງຄາມໂລກ ຄັ້ງທີ 2, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຈີນ ແລະ ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງການຕ່າງປະເທດຈີນ Zhou Enlai. 5 ຫຼັກການຂອງການຢູ່ຮ່ວມກັນໂດຍສັນຕິ ຍັງຮັກສາໄດ້ໃນສິ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຂອງຕົນມາເປັນເວລາ 70 ປີ.
ຄວາມກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ຄວາມສົນໃຈທີ່ເປັນສາກົນຈົນມາຮອດປັດຈຸບັນນີ້ ມີສາເຫດມາຈາກ ປັດໃຈຈໍານວນຫນຶ່ງ. ພວກເຂົາສະແຫວງຫາການພົວພັນໂດຍອີງໃສ່ຫຼັກໝັ້ນຂອງການເຄົາລົບເອກະ ລາດຂອງລັດ ແລະ ຍຶດໝັ້ນບໍ່ແຊກແຊງກິດຈະການພາຍໃນ, ຍູ້ແຮງການແກ້ໄຂຄວາມຂັດແຍ່ງກັນໂດຍສັນຕິວິທີ, ຫຼີກເວັ້ນການໃຊ້ກຳລັງ ແລະ ພວກເຂົາມີພື້ນຖານອັນໜັກແໜ້ນດ້ານສິນທຳ, ບໍ່ວ່າຈະມີຂະໜາດ ຫຼື ກຳລັງແຮງ, ການພົວພັນລະຫວ່າງບັນດາປະເທດຕ້ອງອີງໃສ່ການເຄົາລົບຊຶ່ງກັນ ແລະກັນ ແລະ ຄວາມສະເໝີພາບທາງອະທິປະໄຕ.
ຫນຶ່ງປີຫຼັງຈາກການປະກາດໃຊ້ 5 ຫຼັກການແຫ່ງການຢູ່ຮ່ວມກັນໂດຍສັນຕິ, ໃນປີ 1955, ຜູ້ນຳຂອງ 29 ປະເທດໃນອາຊີ ແລະ ອາຟຣິກາ ໄດ້ພົບປະກັນຢູ່ Bandung, ອິນໂດເນເຊຍ ເພື່ອໃຫ້ ການຮັບຮອງຕໍ່ 5 ຫຼັກການຢູ່ຮ່ວມກັນໂດຍສັນຕິ. ມັນບໍ່ເລື່ອງບັງເອີນທີ່ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ Zhou ເປັນ “ດາວແຫ່ງການສະແດງ” ຢູ່ Bandung, ໄດ້ກາຍເປັນລັດຖະສະພາສາກົນທີ່ມີວິໄສທັດ, ສະ ທ້ອນເຖິງຄວາມຈິງທີ່ວ່າ, ສາທາລະນະລັດ ປະຊາຊົນ ຈີນ, ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງພັກກອມມູນິດຈີນ ໄດ້ຖືກກໍານົດໃຫ້ມີບົດບາດທີ່ສຳຄັນໃນການຫັນປ່ຽນບໍ່ພຽງແຕ່ອາຊີເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງລວມເຖີງການເມືອງລະດັບໂລກອີກດ້ວຍ.
70 ປີຕໍ່ມາ, ເມື່ອເບິ່ງໃນພາບລວມ, ໂລກແມ່ນຍັງຢູ່ໃນຄວາມສັບສົນແຕ່ຍັງສາມາດຜ່ານການປ່ຽນແປງທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ. ດັ່ງທີ່ປະທານປະເທດຈີນ Xi Jinping ກ່າວໄວ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ, “ໂລກໃນທຸກມື້ນີ້ກໍາລັງມີການປ່ຽນແປງທີ່ສໍາຄັນທີ່ບໍ່ເຄີຍເຫັນໃນຫນຶ່ງສະຕະວັດ”.
ການສິ້ນສຸດຂອງສົງຄາມເຢັນໄດ້ກ້າວໄປສູ່ຍຸກຂອງຄວາມບໍ່ມີຂົ້ວໂລກ ຊຶ່ງປະກົດວ່າຈະເປີດທາງໃຫ້ໄປສູ່ວິທີການຫຼາຍຂົ້ວໃນ “ສົງຄາມເຢັນຄັ້ງໃຫມ່”. ຄວາມເປັນໄປໄດ້ໃນຍຸກຂົ້ວໂລກດຽວກໍາລັງຖືກແທນທີ່ຢ່າງວ່ອງໄວດ້ວຍຄວາມບໍ່ແນ່ນອນ ແລະ ຄວາມສ່ຽງຂອງການແຂ່ງຂັນແບບຍຸກທະສາດລະດັບໂລກ.
ອາເມລິການ ທີ່ເຄີຍປະກາດຕົນວ່າ ເປັນ “ມະຫາອຳນາດແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ” ກໍາລັງຮູ້ຢ່າງເລິກຊຶ່ງເຖີງການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງບັນດາສິ່ງທ້າທາຍທົ່ວໂລກຕໍ່ກັບການເປັນໂລກທາງດ້ານການເມືອງ, ການທະຫານ, ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ເສດຖະກິດ. ໃນຂະນະທີ່ໂລກກາຍເປັນຫຼາຍຂົ້ວ ມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຕອບໂຕ້ແບບຫຼາຍຝ່າຍ.
ເປັນເທື່ອທຳອິດໃນຮອບຫຼາຍສະຕະວັດທີ່ປະເທດທີ່ບໍ່ແມ່ນປະເທດຕາເວັນຕົກໄດ້ທ້າທາຍຢ່າງຈິງຈັງຕໍ່ການຄອບງຳທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີຂອງຕາເວັນຕົກຢ່າງຈິງຈັງ ແລະ ການຮັບຮູ້ທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຂອງຊ່ອງວ່າງທີ່ປິດລັບລະຫວ່າງສອງກໍາລັງທີ່ຕິດພັນກັບກຸ່ມປະເທດອຸດສາຫະກຳກ້າວໜ້າຕາເວັນຕົກທີ່ນຳພາໂດຍອາເມລິກາ.
ສາມການປ່ຽນແປງຂັ້ນພື້ນຖານໃນລະບຽບການຂອງໂລກໃນປັດຈຸບັນ ແມ່ນໄດ້ຮັບການປະກົດຂື້ນ. ໜຶ່ງ: ການເຊື່ອມຖອຍຂອງໂລກຕາເວັນຕົກ ແລະ ການເພີ່ມຂື້ນພ້ອມໆກັນຂອງກຸ່ມປະເທດກໍາລັງພັດທະນາ ຊຶ່ງໄດ້ຮັບການອະທິບາຍໄວ້ໃນບົດຄວາມ The Economist, ທີ່ເອີ້ນຢ່າງເໝາະສົມວ່າ: “ລະບຽບລະຫວ່າງປະເທດເສລີນິຍົມ (ຫລັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ) ຊຶ່ງເບິ່ງຄືວ່າກໍາລັງຈະແຕກແຍກ”.
ສອງ: ການປະກົດຕົວຂຶ້ນມາຢ່າງມະຫັດສະຈັນຂອງຈີນ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນຂົງເຂດວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີທີ່ກ້າວຫນ້າ ເປັນໂຕທະວີຄູນກໍາລັງໃນການສະແຫວງຫາເພື່ອເປັນຜູ້ນໍາໃນການເກີດຂຶ້ນຂອງລະບຽບໂລກທາງເລືອກທີ່ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ບົນພື້ນຖານອໍານາດທີ່ຄ່ອຍໆ ເຊື່ອມຖອຍຂອງປະເທດຕາເວັນຕົກ ແຕ່ເປັນການຢຶດໝັ້ນຕາມ5 ຫຼັກການຂອງການຢູ່ຮ່ວມກັນໂດຍສັນຕິພາບ.
ມະຫາວິທະຍາໄລ Harvard ໄດ້ເຜີຍແຜ່ບົດລາຍງານການຄົ້ນຄວ້າໃນປີ 2021 ທີ່ມີຫົວຂໍ້ວ່າ “ການແຂ່ງຂັນດ້ານເຕັກໂນໂລຊີທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່: ຈີນກັບສະຫະລັດ”, ຊຶ່ງສັງເກດເຫັນວ່າ: ຈີນໄດ້ກາຍ ເປັນ “ຄູ່ແຂ່ງທີ່ຮ້າຍແຮງ” ກັບສະຫະລັດໃນການຜະລິດເຕັກໂນໂລຊີສູງ, ປັນຍາປະດິດ (AI), 5G, ເຕັກໂນໂລຊີຊີວະພາບແລະພະລັງງານສີຂຽວ ແລະ ອື່ນໆ ເຮັດໃຫ້ຈີນກໍາລັງຈະແຊງໜ້າອາເມລິກາໃນບາງສາຂາວິຊາ.
ເນື້ອໃນຢູ່ບົດຄວາມໃນ The Economist ສະບັບວັນທີ 15 ມິຖຸນາ ເອີ້ນຈີນວ່າ: “ມະຫາອໍານາດທາງວິທະຍາສາດ” ສະຫຼຸບວ່າ “ລະບຽບຂອງໂລກວິທະຍາສາດເກົ່າ, ຄອບງໍາໂດຍອາເມລິກາ, ເອີຣົບ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ ກໍາລັງຈະສິ້ນສຸດລົງ.” ໂດຍອ້າງເຖິງຂໍ້ມູນຄວາມຈິງທີ່ຫນ້າສົນໃຈໃນເລື່ອງນີ້: ຂະນະທີ່ 40% ຂອງເອກະສານການຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບ AI ໃນປັດຈຸບັນແມ່ນມາຈາກປະ ເທດຈີນ, ມີພຽງແຕ່ປະມານ 10% ທີ່ມາຈາກສະຫະລັດ ແລະ ອີກ 15%ຈາກສະຫະພາບເອີຣົບແລະອັງກິດ. ໃນຈຳນວນ 10 ມະຫາວິທະຍາໄລຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດອັນດັບໜຶ່ງ, ມີ 6 ແຫ່ງຢູ່ຈີນ; ແລະມະຫາວິທະຍາໄລ Tsinghua ເປັນມະຫາວິທະຍາໄລຂອງປະທານປະເທດ ສີ ຈິ້ນຜິງ ແມ່ນມະຫາວິທະຍາໄລວິທະຍາສາດເຕັກໂນໂລຊີອັນດັບໜຶ່ງຂອງໂລກໃນປັດຈຸບັນນີ້.
ສາມ: ອາເມລິກາ ແລະ ປະເທດຕາເວັນຕົກ ພວມເລີ່ມດຳເນີນ “ສົງຄາມເຢັນຄັ້ງໃໝ່” ເພື່ອຄວບຄຸມຈີນ ແລະ ສະກັດກັ້ນການເພີ່ມຂຶ້ນ. ຂະນະນີ້ NATO ໄດ້ຍົກໃຫ້ຈີນເປັນ “ໄພຂົ່ມຂູ່” ແລະ ພາຍຫຼັງກອງປະຊຸມສຸດຍອດ G7 ທີ່ອີຕາລີ, ໜັງສືພິມ New York Times ໄດ້ຕີລາຄາກ່ຽວກັບບົດລາຍງານຂອງກອງປະຊຸມສຸດຍອດວ່າ: “ຈີນເຂົ້າຮ່ວມບັນດາປະເທດສັດຕູຂອງ G7”, ໂດຍອ້າງເຖິງ 28 ຂໍ້ອ້າງອີງເຖິງຈີນໃນຖະແຫຼງການສະບັບສຸດທ້າຍ. ເກືອບທັງໝົດຂອງພວກເຂົາອະທິບາຍວ່າປັກກິ່ງເປັນກຳລັງທີ່ຮ້າຍແຮງ.”
ໃນຂະນະທີ່ປະເທດຕາເວັນຕົກ ຫຼືທີ່ເອີ້ນໃຫ້ຈະແຈ້ງກວ່ານັ້ນ ຄື: ກຸ່ມອຸດສາຫະກໍາ-ການທະຫານຂອງສະຫະລັດ, ຊຶ່ງກໍາລັງກາຍເປັນເຄື່ອງຈັກສົງຄາມຖາວອນກໍາລັງກະກຽມຄວາມພ້ອມສໍາລັບ “ສົງຄາມເຢັນຄັ້ງໃຫມ່” ກັບຣັດເຊຍ ແລະ ຈີນ, ຊຶ່ງບາງບັນຫາແມ່ນເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ໂລກ, ລວມທັງການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ, ຄວາມບໍ່ຫມັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານ, ການຂາດແຄນນ້ໍາ, ພະ ຍາດລະບາດ, ຄວາມບໍ່ສະເຫມີພາບທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ຂ່າວປອມແລະຂໍ້ມູນທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ການນໍາໃຊ້ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ການລ່ວງລະເມີດຂອງ AI.
ຄວາມບໍ່ສະເຫມີພາບທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນລະຫວ່າງປະເທດ ແລະຜົນກະທົບອັນຮ້າຍແຮງ ຂອງການແຂ່ງຂັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດວັດທະນະທໍາໃຫມ່ຂອງລັດທິນອກ ກົດໝາຍຂະໜາດນ້ອຍ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ໂລກແຫ່ງພັນທະມິດແຕກແຍກອອກຈາກກັນ ກໍາລັງທໍາລາຍຂີດຄວາມສາມາດຂອງໂລກໃນການປະເຊີນກັບຄວາມທ້າທາຍຮ່ວມກັນ ຕໍ່ໄພຄຸກຄາມທີ່ເກີດຂຶ້ນທີ່ເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ມະນຸດຊາດ.
ການແຂ່ງຂັນຂອງມະຫາອຳນາດກຳລັງຂັບເຄື່ອນໂລກໄປສູ່ການເມືອງຂອງກຸ່ມ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ຫວນຄືນເຖິງຍຸກສົງຄາມເຢັນ, ໂດຍບໍ່ມີການຮັບຮູ້ໃນພາກຕາເວັນຕົກວ່າຈີນບໍ່ແມ່ນສະຫະພາບໂຊວຽດ ແລະ ດ້ວຍເຫດນີ້, ໃນແບບຂອງເຂົາເຈົ້າສຳລັບ “ສົງຄາມເຢັນຄັ້ງໃໝ່” ແມ່ນບໍ່ທັນສະໄໝ. ທ່າອ່ຽງທາງດ້ານພູມສາດທາງດ້ານການເມືອງໄດ້ເລີ່ມແບ່ງແຍກໂລກອອກເປັນຄ້າຍຄູ່ແຂ່ງອີກ ເຖິງວ່າຈະມີຂໍ້ໄດ້ປຽບທາງດ້ານການຄ້າ, ການເຊື່ອມຕໍ່ ແລະ ການຮ່ວມມືທີ່ຕ່າງຝ່າຍຕ່າງມີຜົນປະໂຫຍດ. ຕົວ ຢ່າງ: ການແຂ່ງຂັນໃຫມ່ສໍາລັບພັນທະມິດທີ່ແຂ່ງຂັນ ເຊັ່ນ: Quad, AUKUS, I2U2, ແລະພັນທະມິດສາມຝ່າຍທີ່ພົ້ນເດັ່ນຂຶ້ນລະຫວ່າງຍີ່ປຸ່ນ, ສ.ເກົາຫຼີ ແລະ ອາເມລິກາ ແລະ “ພັນທະມິດ Chip 4” ເພື່ອຕອບໂຕ້ຄວາມສາມາດໃນການຜະລິດ semiconductor ຂອງຈີນກໍາລັງປ່ຽນແປງຄວາມສົມດຸນຂອງພາກພື້ນ. ມະຫາອຳນາດໃນພາກພື້ນອາຊີ, ຕາເວັນອອກກາງ ແລະ ພາກພື້ນອາຊີປາຊີຟິກ. ທີ່ມາ: https://news.cgtn.com/news/2024-06-28/Five-Principles-of-Peaceful-Coexistence-Bedrock-of-just-global-order-1uLOFptIvC0/p.html