(ຫໍປະຊຸມສະພາປະຊາຊົນຈີນ ທີ່ນະຄອນຫລວງປັກກິ່ງ, ສປ ຈີນ /Xinhua)
ໃນໂລກທີ່ບໍ່ເທົ່າທຽມກັນ, ມີສອງຮູບແບບການພົວພັນລະຫວ່າງລັດທີ່ມີຄວາມຂັດແຍ່ງກັນ ຄື: ໜຶ່ງ ແມ່ນຮູບແບບພູມສາດການເມືອງທີ່ມີຮາກຖານໃນຍຸກສົງຄາມເຢັນຂຶ້ນກັບບັນດາພັນທະມິດ ຊຶ່ງເນັ້ນເຖິງຄວາມໝັ້ນຄົງທີ່ມີການແຂ່ງຂັນ ຄື: NATO, AUKUS ແລະ Quad. ຮູບແບບນີ້ ພະຍາຍາມຊອກຫາບັນຈຸຄູ່ແຂ່ງລະດັບໂລກ ແລະ ອີງໃສ່ກອງທັບເພື່ອສະແຫວງຫາຄວາມໄດ້ປຽບທາງດ້ານພູມສາດທາງດ້ານການເມືອງຫຼາຍກວ່າ “ຄູ່ແຂ່ງ”.
ຜົນທີ່ຕາມມາຈາກການເຄື່ອນໄຫວທາງການທະຫານຂອງທົ່ວໂລກ ເຊັນ: ອາວະກາດ, ພື້ນດິນ ແລະ ມະຫາສະໝຸດ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຂັດແຍ່ງ ແລະ ການສຽດສີ. ຮູບແບບໃດທີ່ໄດ້ຮັບສິດທິພິເສດໃນການຄອບຄອງ ແລະ ກີດ ຂວາງ ເຮັດໃຫ້ເກີດສົງຄາມ ແລະ ການຕໍ່ສູ້. ພວກເຮົາກໍາລັງເຝົ້າສັງເກດເບິ່ງຜົນໄດ້ຮັບຂອງຕົວແບບນັ້ນໃນຮູບແບບຂອງຄວາມຂັດແຍ້ງທີ່ເປັນຢູ່ໃນໂລກ.
ອີກຮູບແບບທີ່ມີວິທີ ແລະ ຍຸດທະສາດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແມ່ນຮູບແບບທີ່ຕັ້ງພູມສາດເປັນສູນກາງທີ່ອີງໃສ່ການຮ່ວມມືດ້ານເສດຖະກິດ, ການຄ້າ ແລະ ການເຊື່ອມຕໍ່ ເພື່ອຜູກມັດປະຊາຄົມຂອງປະເທດຕ່າງໆ ໃນການພົວພັນທາງເສດຖະກິດທີ່ມີຜົນປະໂຫຍດ ຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນ. ຮູບແບບດັ່ງກ່າວ ສົ່ງເສີມການຮ່ວມມືໃນລະດັບພາກພື້ນ ແລະທົ່ວໂລກ ແທນທີ່ຈະເປັນພັນທະມິດດ້ານຄວາມປອດໄພ.
ສັນຍາການພົວພັນຄູ່ຮ່ວມມືເສດຖະກິດຮອບດ້ານໃນພາກພືື້ນ (RCEP) ແລະ ໜຶ່ງແລວ ໜຶ່ງເສັ້ນທາງ (BRI) ສົ່ງເສີມສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງໃນພາກພື້ນ ໄດ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຮູບແບບນີ້. ບົດບາດທີ່ດີທີ່ ສປ ຈີນ ມີຢູ່ໃນການໄກ່ເກ່ຍລະຫວ່າງອີຣ່ານ ແລະ ອາຣັບບີ ຊາອຸດີ ຢືນຢັນເຖິງຄວາມສຳຄັນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຂອງປັດໄຈເສດຖະກິດທີ່ເຮັດໃຫ້ປະເທດເຫຼົ່ານັ້ນເຂົ້າຮ່ວມ.
ໃນຂະນະທີ່ຈີນໄດ້ລົງທຶນຫຼາຍກວ່າ 1 ພັນຕື້ໂດລາໃນໂຄງການ BRI, ແນ່ນອນວ່າເປັນຂໍ້ລິເລີ່ມທາງດ້ານການທູດ ແລະ ການພັດທະນາສໍາຄັນທີ່ສຸດໃນສະຕະວັດທີ 21 ເພື່ອຜູກມັດໂລກໃນການເຊື່ອມໂຍງດ້ານການຄ້າ ແລະ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານທີ່ມີປະໂຫຍດ ຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນ. ຂະນະທີ່ ອາເມລິກາ ຫຍຸ້ງຢູ່ກັບການໃຫ້ທຶນເຮັດສົງຄາມ.
ສົງຄາມຢູ່ອູແກຼນ ແລະ ເຂດກາຊ່າ ຂົ່ມຂູ່ທີ່ຈະທຳລາຍການເຊື່ອມໂຍງລະດັບໂລກ ແລະ ພາກພື້ນທີ່ໄດ້ສັນ ຍາໄວ້ໂດຍຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືລະຫວ່າງລັດທີ່ເປັນໃຈກາງທາງພູມສາດທີ່ຈີນນຳສະເໜີ. ກ່ອນການປະທະກັນຂອງສອງປະເທດນີ້ ໃນເອີລົບ ແລະ ຕາເວັນອອກກາງ, ອາເມລິກາ ໄດ້ເສຍເງິນຫຼາຍກວ່າ 6 ຕື້ໂດລາ ໃນ “ສົງຄາມຕ້ານການກໍ່ການຮ້າຍ” ຫລັງຈາກເຫດການ 11 ກັນຍາ ໄດ້ທຳລາຍເຂດແຄວ້ນ ແລະ ປະເທດຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ອັຟການີສຖານ, ອີຣັກ, ຊີຣີ, ລີບີ, ເຢແມນ ແລະ ໂຊມາລີ.
ປະຊາຄົມໂລກ ເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບ “ລະບຽບທີ່ຢູ່ບົນພື້ນຖານກະຕິກາ” ທີ່ສົ່ງເສີມໂດຍຝ່າຍຕາເວັນຕົກ ເນື່ອງຈາກນະໂຍບາຍຂັດຂວາງທາງການເມືອງ ເຮັດໃຫ້ປະເທດທີ່ເຫຼືອຢູ່ໃນໂລກແຕກແຍກ ເນື່ອງຈາກອີງໃສ່ສອງມາດຕະຖານ. ຄວາມບໍ່ເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍທີ່ອີງຕາມກົດເກນເພື່ອຄອງຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງຝ່າຍຕາເວັນຕົກ ແລະ ສົ່ງເສີມ “ຄວາມຍຸຕິທຳຂອງຜູ້ຊະນະ” ໃນຄະນະສະພາມົນຕີຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ ບໍ່ແມ່ນສັນຍາທາງສັງຄົມທີ່ປະຊາຄົມສາກົນຕ້ອງການອີກຕໍ່ໄປ. ດັ່ງນັ້ນ, ສິ່ງນີ້ບໍ່ເປັນທີ່ຍອມຮັບຂອງຄົນສ່ວນໃຫຍ່ໃນທົ່ວໂລກ.
ຄະນະມົນຕີຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ ເຖິງວ່າໄດ້ມີກອງປະຊຸມຫຼາຍຄັ້ງກໍ່ຕາມ, ແຕ່ຍັງບໍ່ສາມາດປະຕິບັດການຢຸດຍິງຢູ່ເຂດກາຊ່າ ແລະ ສິ່ງນີ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມໂສກເສົ້າດ້ານມະນຸດສະທໍາ. ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແມ່ນບໍ່ເປັນທໍາສໍາລັບສັນຍາປະຊາຄົມໂລກສະບັບໃໝ່. ແຕ່ຄວາມຫວັງໄດ້ຟື້ນຟູຄືນໃໝ່ໃນກອງປະຊຸມຜູ້ນຳດ້ານການຮ່ວມມືດ້ານເສດຖະກິດອາຊີ-ປາຊີຟິກ ຫຼື APEC ທີ່ນະຄອນ San Francisco ຊຶ່ງ ທ່ານ Xi Jinping ປະທານປະເທດຈີນ ແລະ ທ່ານ Joe Biden ປະທານາທິບໍດີອາເມລິກາ ໄດ້ພົບປະກັນ ແລະ ໃຫ້ຄວາມສົນໃຈຕໍ່ການສືບຕໍ່ຮ່ວມມືດ້ານເສດຖະກິດ ເຖິງວ່າມີຈຸດໝາຍທາງພູມສາດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ກໍຕາມ.
ບາງຄໍາຖະແຫຼງການຕໍ່ໄປນີ້ຂອງ ທ່ານ Xi Jinping ໄດ້ສະຫຼຸບເຖິງທັດສະນະຂອງຈີນທີ່ມີຕໍ່ໂລກ ທີ່ສະ ທ້ອນເຖີງປະເທດຕາເວັນຕົກ ແລະ ປະເທດທີ່ບໍ່ແມ່ນຕາເວັນຕົກທີ່ເບື່ອໜ່າຍສົງຄາມ: “ຂ້າພະເຈົ້າຍັງເບິ່ງດ້ວຍທັດສະ ນະທີ່ວ່າການແຂ່ງຂັນຂອງບັນດາປະເທດໃຫຍ່ບໍ່ແມ່ນທ່າອ່ຽງທີ່ແຜ່ຫລາຍໃນຍຸກປະຈຸບັນ ແລະ ບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຈີນ ແລະ ອາເມລິກາ ພວມປະເຊີນໜ້າ ຫຼື ທົ່ວໂລກຕ້ອງປະເຊີນໜ້າ. ບັນຫາລະດັບໂລກໃຫຍ່ພໍທີ່ສອງປະເທດຈະປະສົບຜົນສຳເລັດ ແລະຄວາມສຳເລັດຂອງປະເທດໜຶ່ງແມ່ນໂອກາດສຳລັບປະເທດອື່ນ”.
ໃນຂະນະທີ່ຊາວຈີນ ຄິດວ່າ: ບັນຫາຂອງໂລກ ແມ່ນໃຫຍ່ພໍສໍາລັບທຸກໆ ປະເທດ, ຄວາມວິຕົກກັງວົນໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນເຖີງຂັ້ນຮຸນແຮງໃນໂລກຕາເວັນຕົກ. ອາເມລິກາ ໃນຖານະທີ່ເປັນມະຫາອຳນາດຂອງໂລກມາເປັນເວລາດົນນານນັ້ນ ກໍາລັງສູນເສຍ ອໍານາດໃຫ້ບັນດາຄູ່ແຂ່ງຢ່າງວ່ອງໄວ. ທັງເຮັດໃຫ້ຄິດເຖີງກອບຄວາມຄິດແບບເຈົ້າໂລກແບບເກົ່າ: “ອາເມລິກາບໍ່ສາມາດອະນຸຍາດໃຫ້ຕົນເອງເປັນອັນດັບສອງໄດ້”
ຫນຶ່ງໃນຄວາມກັງວົນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງອາເມລິກາ ແມ່ນການປິດຊ່ອງວ່າງລະຫວ່າງຂະແຫນງເຕັກໂນໂລຊີສູງຂອງຈີນ ແລະ ຂອງອາເມລິກາ, “ສົງຄາມ chip” ໄດ້ກາຍເປັນບູລິມະສິດອັນດັບຫນຶ່ງ ໂດຍມີຫລາຍຍ່ອຍກຸ່ມຍ່ອຍ ເຊັ່ນ: “Chip 4” ທີ່ເກີດຂື້ນ. ທ້າທາຍຄວາມເປັນຜູ້ນໍາລະດັບໂລກຂອງຈີນໃນດ້ານ AI, ລະບົບປະມວນຜົນທາງຄອມພີວເຕີ ແລະເອເລັກໂຕຣນິກ. ອາເມລິກາ ສະເໜີພັນທະມິດ ເພື່ອແນໃສ່ຂັດຂວາງການຜະລິດ chip ຂອງຈີນ.
( ພະນັກງານປະຕິບັດໜ້າທີ່ຢູ່ໂຮງານຂອງບໍລິສັດ HT-Tech (ໜານຈິ້ງ) ຈຳກັດ ຢູ່ເຂດພັດທະນາເສດຖະກິດ Pukou ໃນເມືອງ Nanjing, ແຂວງ Jiangsu ຂອງຈີນ, ໃນວັນທີ 9 ມີນາ 2023./Xinhua)
ເປັນທີ່ໜ້າແປກໃຈ ທີ່ມີການສະຫລັບບົດບາດກັນ ຄື: ສັງຄົມເປັນປະເທດນິຍົມຈີນ ເປັນຜູ້ນຳໜ້າ ແລະ ເປັນຜູ້ຊີ້ນຳດ້ານການຄ້າເສລີ ແລະ ໂລກາພິວັດ, ໃນຂະນະທີ່ອາເມລິກາທີ່ເຄີຍເປັນຜູ້ຄອງອຳນາດດ້ານການຄ້າເສລີ, ໂລກາພິວັດ ແລະ ການເປີດເສລີທາງຕະຫຼາດ ພວມຕົກຢູ່ໃນຮູບແບບການແຂ່ງຂັນທີ່ສ້າງອຸປະສັກຕໍ່ການຄ້າເສລີ. ສົ່ງເສີມລັດທິກີດຂວາງ. ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນຂອງຄວາມວິຕົກກັງວົນດ້ານການແຂ່ງຂັນ, ຜູ້ກໍານົດນະໂຍບາຍຂອງອາເມລິ ກາ ໄດ້ຫຼິ້ນກັບແນວຄວາມຄິດ “ການແຍກຕົວອອກ” ແຕ່ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ຫັນໄປສູ່ “ການຍົກເລີກຄວາມສ່ຽງ”, ຊຶ່ງເປັນການຍ້ອງຍໍຊົມເຊີຍຈີນ.
ເພື່ອຕ້ານກັບຈີນ, ການສະແດງໃຫ້ເຫັນຂອງການເປັນພັນທະມິດທີ່ແກ່ງແຍ້ງກັນໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍອາເມລິກາ ໂດຍສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ອາເມລິກາພວມຂະຫຍາຍການເຂົ້າເຖິງຂອງອົງການນາໂຕໃນອາຊີກັບຍີ່ປຸ່ນ, ສ.ເກົາຫລີ ແລະ ຟິລິບປິນ ໃນປີ 2022, NATO ໄດ້ເປີດເຜີຍແນວຄວາມຄິດຍຸດທະສາດໃຫມ່ທີ່ອ້າງເຖິງຈີນເປັນ “ໄພຂົ່ມຂູ່ທາງຍຸດທະສາດໃຫມ່” ແລະເຖິງແມ່ນວ່າສະຫະລັດຈະປະຕິເສດແນວຄວາມຄິດ “NATO ໃນອາຊີ” ແຕ່ຮູບແບບຂອງແນວຄວາມຄິດດັ່ງກ່າວໄດ້ຖືກຮັກສາໄວ້ຢູ່ໃນຮູບແບບຂອງພັນທະມິດ ເຊັ່ນ: Quad, AUKUS ແລະ “ກອບເສດ ຖະກິດອິນໂດປາຊີຟິກ”.
ຢ່າງໃດກໍຕາມ, EU, ເຖິງວ່າຍັງຄົງເປັນພາກສ່ວນດັ້ງເດີມຂອງພັນທະມິດ Euro-Atlantic, ແຕ່ຍັງໄດ້
ເລີ່ມຫັນໜ້າໄປຫາຈີນ ເພື່ອຮັກສາມາດຕະການຕໍ່ການປົກຄອງຕົນເອງທາງຍຸດທະສາດໃນການຕັດສິນໃຈດ້ານການ ເມືອງ ແລະ ເສດຖະກິດ. ການຢ້ຽມຢາມຈີນຂອງ ທ່ານ Emmanuel Macron, ປະທານາທິບໍດີຝຣັ່ງ ໃນປີ2023 ເປັນສິ່ງພິສູດເຖີງຄວາມປາຖະໜາດັ່ງກ່າວ. ປະທານາທິບໍດີ Macron ຢືນຢັນຄວາມປາຖະໜາທີ່ຈະສືບຕໍ່ພົວພັນກັບຈີນໃນຂົງເຂດເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທໍາ, ວິທະຍາສາດ ແລະເຕັກໂນໂລຊີ, ປະຕິເສດຄວາມກັງວົນກ່ຽວກັບການຍຶດຫມັ້ນແບບບໍ່ມີເງື່ອນໄຂຂອງເອີຣົບຕໍ່ຍຸດທະສາດ “ການແຍກສ່ວນ” ທີ່ໄດ້ຮັບອິດທິພົນຂອງສະຫະລັດຕໍ່ກັບຈີນຢ່າງບໍ່ມີເງື່ອນໄຂ.
ເສດຖະກິດຂອງເອີຣົບ ຄາດວ່າຈະໃຊ້ “ຍຸດທະສາດເອກະລາດ” ໃນການພົວພັນກັບຈີນ ແລະ ຣັດເຊຍ, ຊຶ່ງເປັນການຮັກສາທາງເລືອກສໍາລັບຜົນປະໂຫຍດທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ເຕັກໂນໂລຊີ, ແລະ ທຸລະກິດຂອງຊາວເອີ ຣົບ. ຕາເວັນອອກກາງ ຍັງໄດ້ຮັບຮູ້ຜົນປະໂຫຍດຂອງການຮ່ວມມືຫຼາຍຝ່າຍ, ແທນທີ່ຈະເປັນພາກສ່ວນໜຶ່ງຂອງການເມືອງແບບກຸ່ມໃນສະໄໝກ່ອນ. ດັ່ງນັ້ນ, ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງຂົ້ວໂລກຈຶ່ງປະກົດຂຶ້ນເປັນລັດທິຄວາມເຊື່ອໝັ້ນທີ່ເດັ່ນຊັດຂອງສະຕະວັດທີ 21. ໂລກກໍາລັງເຄື່ອນຍ້າຍອອກຈາກຄວາມເປັນສອງຂົ້ວໄປສູ່ຫຼາຍຂົ້ວ ແລະການປ່ຽນແປງທີ່ຕາມມາແມ່ນເຕັມໄປດ້ວຍອຸປະສັກ ແລະ ບັນຫາຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການຂາດການຄົ້ນຄິດພິຈາລະນາກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງທາງດ້ານພູມສາດຂອງໂລກ, ຄວາມພະຍາຍາມຂອງການເມືອງແບບກຸ່ມທີ່ມີກອບແນວຄວາມຄິດແບບລວມສູນເພື່ອເລີ່ມຕົ້ນການກັບຄືນມາ, ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມສຸດທ້າຍຂອງມະຫາອໍານາດລະດັບໂລກ ເພື່ອສືບຕໍ່ຮັກສາອໍານາດຂອງກຸ່ມການເມືອງ ແລະ ອື່ນໆ.
ທ່າອ່ຽງທີ່ໂດດເດັ່ນໃນຍຸກປັດຈຸບັນ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຕ້ອງການດ້ານການຄ້າ, ການເຊື່ອມໂຍງ ແລະ ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງປະເທດຕ່າງໆ ເພື່ອສະໜອງສິນຄ້າສາທາລະນະໃຫ້ປະຊາຊົນ, ຂະນະດຽວກັນກໍມີການແບ່ງປັນຂໍ້ມູນທົ່ວໂລກຢ່າງສະເໝີພາບ ແລະ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ຊຶ່ງຂຶ້ນກັບບັນດາມະຫາອຳນາດລະດັບໂລກ ແລະບັນດາສະມາຊິກຂອງປະຊາຄົມສາກົນ ທີ່ຈະກ້າວເຂົ້າສູ່ດ້ານຂວາຂອງປະຫວັດສາດໂດຍການຫລີກຫລ່ຽງພູມສາດການເມືອງຂອງການປະເຊີນໜ້າ.
ບັນດາໄພຂົ່ມຂູ່ ເຊັ່ນ: ການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ, ຄວາມບໍ່ຫມັ້ນຄົງດ້ານສະບຽງອາຫານ, ການຂາດເຂີນນ້ໍາ, ພະຍາດລະບາດ ແລະ ຄວາມທຸກຍາກທີ່ມະນຸດຕ້ອງປະເຊີນ ມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຕອບໂຕ້ຈາກສາກົນໂດຍລວມ ແທນທີ່ຈະຕໍ່ຕ້ານການເມືອງທີ່ເປັນສັດຕູທີ່ແບ່ງແຍກຫລາຍກວ່າຄວາມສາມັກຄີ.
ທີ່ມາ: https://news.cgtn.com/news/2024-06-28/Five-Principles-of-Peaceful-Coexistence-Bedrock-of-just-global-order-1uLP4UzqcSs/p.html